Site Rengi

Adana Adıyaman Afyon Ağrı Aksaray Amasya Ankara Antalya Ardahan Artvin Aydın Balıkesir Bartın Batman Bayburt Bilecik Bingöl Bitlis Bolu Burdur Bursa Çanakkale Çankırı Çorum Denizli Diyarbakır Düzce Edirne Elazığ Erzincan Erzurum Eskişehir Gaziantep Giresun Gümüşhane Hakkari Hatay Iğdır Isparta İstanbul İzmir K.Maraş Karabük Karaman Kars Kastamonu Kayseri Kırıkkale Kırklareli Kırşehir Kilis Kocaeli Konya Kütahya Malatya Manisa Mardin Mersin Muğla Muş Nevşehir Niğde Ordu Osmaniye Rize Sakarya Samsun Siirt Sinop Sivas Şanlıurfa Şırnak Tekirdağ Tokat Trabzon Tunceli Uşak Van Yalova Yozgat Zonguldak
Kayseri 13°C
Az Bulutlu

KAYSERİ’DE…BARAJ SULARI ALTINA GÖMÜLEN 800 YILLIK TARİHİ BİR KÖPRÜ

01.02.2021
181
A+
A-

Türkiye’de…
Kime sorsanız sular altında kalan bir tarihi eser diye, alacağınız ilk yanıt; “Hasan Keyf” olacaktır.
Oysa…
Kayseri’de…
Çoğu kişinin haberi dahi olmadan…
Haberi olanların da maalesef duyarsız kaldığı…
800 yıllık ecdat yadigârı muhteşem bir tarihi köprü…
Sessiz sedasız…
Sahipsiz bir şekilde baraj sularına gömülüp gitti !!!


KÖPRÜLER
Tarih boyunca insanlar gerek merak ve keşifler, gerekse de fetihler için su engellerini aşma çareleri arayıp durmuşlardır.
Bunun için hareketli sallar, kayıklar, gemiler kullandıkları gibi…
Bazen de…
İki yakayı birbirine bağlamak için sabit köprüler inşa etmişlerdir.
Kayıkları yan yana dizerek yapılan ilkel köprülerin yanı sıra…
Ayakları ve döşemeleri ahşaptan olan veya ayakları kârgir(taş), döşemeleri ahşap olan ya da baştan başa kârgir köprüler inşâ etmişlerdir.


DÜNYA’NIN İLK KÖPRÜSÜ
Dünya’nın ilk köprüsü Türkiye Cumhuriyeti sınırları içindedir !
Çorum ili sınırları içinde bulunan bu ilk köprü; Hititler’in başkenti olan Hattuşaş yani Boğazköy’dedir.
M.Ö.13.(1300-1200) yüzyıllara tarihlenen köprü, Hitit surları arasından geçen bir akarsu üzerinde olup su seviyesinden 16.62 mt. yüksekliğe inşâ edilmiştir.
Köprü hem geçit sağlamak hem de savunma amacı ile yapılmıştır.


ÇEŞNİGİR KÖPRÜSÜ
Bundan sonra Anadolu’daki en eski taş köprü ;
Kayseri-Ankara yolu üzerinde…
Keskin civarında…
Kızılırmak üzerinde M.Ö. 6.yy.da yine Hititler tarafından yapılan Çeşnigir Köprüsü’dür.
Heredot, “ Historia” (Tarih) adlı meşhur eserinde bu köprü hakkında bilgiler vermiştir.
Çeşnigir;
Selçuklu Devlet taşkilatında sultanın sofrasını hazırlatan ve zehirleme tehlikesine karşı sultandan önce yemekleri ilk tadan kişidir.
Köprü,Selçuklular devrinde kapsamlı bir onarımdan geçmiş olmasından ve Çeşnigir isminden dolayı, bugün bile “yanlışlıkla” bazı kaynaklarda Selçuklular dönemine tarihlenmekte.


DÜNYA’NIN
İLK ASMA KÖPRÜSÜ

Dünyanın ilk asma köprüsü de yine Anadolu’da inşâ edilmiştir.
M.Ö. 480 yılında Persler…
Çanakkale Boğazı üzerine,
İskit Türkleri’ni takip etmek için, yanyana dizdikleri 674 parça gemiyi, birbirine iplerle bağlamak suretiyle bir asma köprü inşâ etmişlerdir.
(Ancak…Köprüyü geçerek yaptıkları bu sefer başarısızlıkla sonuçlanır.)
Buna benzer bir köprü de,
1072 yılında, Sultan Alp Arslan’ın Türkistan seferi sırasında ordusunu Ceyhun nehrinden geçirmek için gemileri yan yana dizerek yaptırdığı köprüdür.
(Ordu Ceyhun Nehri’ni 24 günde geçer.)


ANADOLU’DA
TÜRKLER TARAFINDAN YAPILAN İLK KÖPRÜ

Anadolu’da Türkler tarafından yapılan ilk köprü ;
Artuklular tarafından 1116 yılında, Dicle nehri üzerine ve
3 kemerli olarak yaptırılan Hasankeyf-Dicle Köprüsü’dür.


ANADOLU’DA
SELÇUKLULAR TARAFINDAN YAPILAN İLK KÖPRÜ

Anadolu’da Türkiye Selçukluları tarafından yapılan “ilk köprü” ise;
Kayseri’deki;
TEK GÖZ KÖPRÜSÜ’dür !!!
Köprü, 1202 yılında II.Kılıç Arslan’ın oğlu Rükneddin Süleyman Şâh tarafından, Kayserili köprü mimarı, Alişir Bin El-Hüseyin’e yaptırtılmıştır.
Köprü Kayseri-Kırşehir yolu üzerinde,Kayseri’ye 30 km. mesafede Kızılırmak üzerindedir.
Tekgöz Köprüsü taştan,oldukça da sağlam ve tek kemerli olarak inşâ edilmiş olup, ismini de bu şeklinden almıştır.
ÇOK GÖZ KÖPRÜSÜ
İşte asıl konumuz olan köprü !
Kayseri-Erkilet-Boğazlıyan güzergâhında ve yine Kızılırmak üzerinde olan bir köprü (idi.)
Çokgöz Köprüsü’nün civarı da en az kendisi kadar muhteşemdir.
Kızılırmak,bu köprü cıvarında dar bir boğaza girerek harika doğal görüntüler verir.
Çokgöz Köprüsü’nün yakınında bir han ve batısında da sıra sıra katlı mağralar bulunmaktadır.
(Köprünün yok olması ile bu güzellikler ve yanı başındaki eski Hırka Köyü taş evleri de harabeye dönüşmüştür.)
Çokgöz Köprüsü’nün üzerinde her hangi bir kitâbesi olmasa da, Tekgöz Köprüsü ile aynı yapım özellikleri taşıdığından onunla aynı dönemde…
Yani 13.yüzyılda Selçuklular devrinde inşâ edilmiştir.
Ancak…
Kim tarafından yaptırıldığı belli değildir.
Tekgöz Köprüsü’nden farklı olarak Çokgöz Köprüsü,15 gözlüdür.
“Çokgöz” ismini de bundan dolayı almıştır.
Çokgöz Köprüsü,
150 mt. uzunluğunda ve
5.70 mt. genişliğinde olup,
33 cm. korkuluklara sahip (idi.)
En büyük gözünün genişliği de
13 mt.(idi.)
Kurak mevsimlerde sadece bu geniş gözlerden Kızılırmak suyu akarken, taşkın zamanlarında tüm gözler su ile dolmakta (idi.)
Köprü kırmızımtrak renkli yontma taşlarla ve çok temiz bir işçilikle yapılmış (idi.)
Ancak…
Bu muhteşem ecdat yadigârını
bundan tam 15 sene önce yani 2006 yılında, Yamula Barajı suları altına gömerek yok ettik !
Acaba…
Kayseri’ye deniz getiriyoruz hoyratlıklarını yaparlarken…
Dönemin pek Çevreci (!) yetkililerinin hiç mi canları yanmadı…
İçleri acımadı…
Yürekleri sızlamadı…
Çokgöz Köprüsü baraj suları içinde boğulurken !
Üstelik…
Herkesçe malumdur ki, bütün Selçuklu yadigârları oldukça sade ve kolayca taşınmaya da oldukça müsait iken…
Çok mu zordu acaba..?
Tarihi açıdan oldukça önemli olan böyle bir köprünün başka bir yere taşınarak koruma altına alınması.
Kim bilir..?
Gün gelir belki bizlerden daha duyarlı ve bilinçli bir nesil gelir…
Ve…
Bu ecdat yadigârı köprü gökyüzü ve yıldızlarla yeniden buluşur !
Kalın sağlıcakla.
Not;
Çokgöz Köprüsü’nün ilk kez yayınlanan ve kendi çekimi olan görsellerini benimle paylaşarak katkıda bulunan,bir doğa ve Kayseri aşığı olan;
Opr.Dr. Ahmet Atalay’a
şükranlarımı sunarım.
…………………………………………………
Mustafa Cingil
31/01/2021
Pazar
“TARİH PAZARI” sayfam;
https://www.facebook.com/tarihpazari

tarihpazari

…………………………………………………
Kaynakça;
•TÜRK TAŞ KÖPRÜLERİ
ORTAÇAĞDAN OSMANLI
DEVRİ SONUNA KADAR
(Cevdet Çulpan)
•KAYSERİ TAŞ KÖPRÜLERİ
Yüksek Lisans Tezi
(Salih Murat Gürbüz)
•Opr.Dr.Ahmet Atalay arşivi

YORUMLAR

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu yukarıdaki form aracılığıyla siz yapabilirsiniz.